Spor Cerrahisi
Ameliyat ve Yaralanma Sonrası Dansa Dönüş

Fzt. Büşra Akgönül

Folklorik danslar ülke tanıtımında çok önem teşkil eder. Halk danslarını icra eden kişiler uzun süren eğitim ve egzersiz programından geçmektedirler. Dans, sanatın ve hareket biliminin birleşimi olup, dansçının sanatçı yönünün yanı sıra iyi bir fiziksel performans gerektiren bir sanat dalıdır. Hareket biliminin doğru algılanması, öğrenilmesi ve uygulanması dansçıların performanslarını artırdığı gibi aynı zamanda yaralanma olasılığını da büyük ölçüde azaltmaktadır.

Halk oyunları müzik eşliğinde sistematik ve koordineli hareket edebilmeyi gerektirir. Gövde kol ve bacakların hareket edebilmesi için uyumlu ve düzenli kasılması gerekmektedir. Hareket ve denge kabiliyeti kaslar, eklemler ve kemikler sayesinde sağlanır.

Halk oyunları icra edilirken bazı türlerde kollar, bazı türlerde de bacaklar daha aktif kullanılır. Bazı yörelerde ise hem kollar hem de bacaklar çok çalışmaktadırlar. Dansçılar karmaşık hareketleri yüksek hızda sergilemek zorunda olan sporculardır. Dans performansı için hız, çeviklik, koordinasyon, motor kontrol ve psikolojik hazır olma durumu dans performansı için şarttır. Herhangi bir sportif aktivitede olduğu gibi dansta da yaralanmalar yaygındır. Dansçılar vücutlarını anatomik ve fizyolojik sınırın ötesinde zorlayacak hareketler yapmaktadırlar. Dans eğitimi ve provaların fazla tekrarlı hareketlerden oluşmasından dolayı dansçılar büyük bir yaralanma riski taşımaktadırlar.

Dans yaralanmalarını en aza indirmek için dikkat edilmesi gerekenler

1-  danstan önce ısınma

2- antrenman (güç, dayanıklılık, çeviklik, denge, propriosepsiyon ve stabilizasyon egzersizlerinin düzenli olarak yapılması)

3- ekipman ve çevresel faktörler (dans esnasında kullanılacak ayakkabı ve yüzeyler, dans edilen ortamın vücut ısısına uygun ayarlanması)

Halk danslarında en sık görülen yaralanmalar omuz yaranmaları ve diz yaralanmalarıdır.

Halk danslarının doğası gereği yapılan fazla tekrarlı ve hızlı sıçramalar, dönme ve çömelmeler, kas dengesizliği, kas yorgunluğu sonucu oluşan propriosepsiyon kaybı bu sakatlamalara yol açmaktadır.

  • Menisküs
  • Ön çapraz bağ yaralanmaları
  • Popliteal tendinit… gibi

Bu yaralanmalar bazen konservatif tedavi edilebilmekte bazen de cerrahi girişim gerektirmektedir.

Yaralanma Sonrası Dansa Dönüş

Dansçının güvenli bir şekilde spor dönüşüne izin vermek ve dansçının performansını en üst düzeye çıkarmak için uygun bir rehabilitasyon protokolü önemlidir. Kişiye özel rehabilitasyon protokolleri aşamalı olarak yapılandırılmalıdır. Bir aşamadan diğerine ilerlemek için zamanı merkez almak yerine yaralanma ya da ameliyatın şekli dikkate alınmalıdır ve icra edilen dansa özgü eğitim verilmelidir.

Cerrahi sonrası rehabilitasyon 4 aşamada incelenebilir:

BİRİNCİ HAFTA: Bu dönemde amaç ağrı ve efüzyonu kontrol altına almak ve hastanın güvenli ambulasyonunu sağlamaktır. Bu aşamada izometrik egzersizler ve ağrı sınırında yapılacak olan eklem hareket açıklığı egzersizlerinin fizyoterapist tarafından hastaya uygulanması / öğretilmesi uygundur.

2.-4.HAFTA: Bu dönemde amaç eklemin hareket açıklığını artırmak ve kas gücünü artırmaktır. Fizyoterapist tarafından verilen güçlendirme egzersizleri hastanın geçirdiği cerrahi girişime uygun ve kişiye özel olmalıdır.

5-10. HAFTA: Tam eklem hareket açıklığına kavuşmak hedeflenir. Güçlendirme egzersizlerine artırılarak devam edilir. Dayanıklılık, esneklik, denge, propriosepsiyon, gövde stabilizasyonu ve ritmik stabilizasyon egzersizlerine başlanır.

  1. HAFTA SONRASI: Normal eklem fonksiyonu, tam geri kazanım ve dansa dönüş. Önceki egzersizlere devam edilir. Pliometrik egzersizlere ve dansa özgü antremanlara başlanır. Bu safhada propriyosepsiyon egzersizlerine özellikle önem verilmesi gerekmektedir.

Propriosepsiyon egzersizlerinin önemi

  • Sakatlamalara yol açabilecek istenmeyen eklem hareketlerinin önlenmesi
  • İlerleyici eklem hasarını önlemesi
  • Düşme riskini azaltması


Propriosepsiyon en basit tanımıyla kişinin kol ve bacaklarının uzaydaki pozisyonundan ve hareketinden haberdar olmasıdır. Denge ve çeviklik gerektiren hareketlerin çok tekrarlı yapılmasını temel alan, dans spor gibi aktivitelerde kişinin pozisyon duyusunun geliştirilmesi, sakatlanma riskinin azaltılması vaya sakatlanan kişinin güvenli şekilde dansa/spora dönmesini sağlamak açısından çok önemlidir.